Nieuws

Laura Wielders Museumeducatie

Hoe de Wet DBA al jaren knaagt aan passie en bevlogenheid


Mijn bedrijf Laura Wielders Museumeducatie bestaat 7 jaar. Linkedin zegt dat. Het klopt. Ze geven mij een cadeau; 24 hours om gratis een cursus Mindfulness te unlocken.
Daar moet ik even over denken.
Het jubileum vult mij met trots. Al 7 jaar mag ik als zelfstandige opdrachten uitvoeren voor de meest prachtige musea van Nederland. Soms vragen mensen mij wat ik eigenlijk doe als educator. ik antwoord dan: ik maak producten (soms zeg ik dingen, dat hangt ervan af tegen wie ik het zeg) voor musea. Meestal zijn het publieksactiviteiten zoals museumlessen, lespakketten, workshops, leesboeken, audiotours of rondleidingen. Voor andere musea voer ik deze activiteiten uit op de museumvloer of wel ‘op zaal’.
Goh, zeggen deze mensen dan. Goh. Wat een mooi beroep. Ja, zeg ik dan. Het mooiste ter wereld. En voor mij als kunstenaar een noodzakelijke en onuitputtelijke inspiratiebron. Ik denk wel dat ik mag zeggen dat het (en voor veel vakgenoten) meer is dan een beroep. Als educator probeer je mensen in verbinding te brengen met al het moois wat ons omringt. Het is prachtig om te zien dat iemand daadwerkelijk geroerd kan worden als hij of zij echt (of eindelijk) begrijpt waar hij naar kijkt. Dat diegene het snapt. Bam. Of dat het landen mag. Dat het verhaal er is en dat het gezien wordt.


Wij educatoren, wij duiden. We geven antwoord. We leggen uit. We vragen. We zijn open. We nuanceren. We maken gelegenheid. We zijn geïnteresseerd. We zijn nieuwsgierig. We voeren echte gesprekken en willen op dezelfde golflengte komen van onze museumgasten. Eigenlijk willen we gewoon diep van binnen heel hard en random schreeuwen en misschien wel erbij gebaren: ‘kijk dan, KIJK DAN! Hoe mooi dit is. dit piepkleine beeldje is 2200 jaar geleden al door mensen gemaakt, door MENSEN. Mensen! KIJK DAN TOCH we staan oog in oog met Rembrandt HALLO! NIET NORMAAL DIT! KIJK NOU!
Maar we doen dat niet. We doen het op een andere manier. Het is niet dat ik geen cursus Mindfulness behoef, maar eigenlijk zijn wij, de educatoren, al heel erg mindful bezig. Als er iets mindful is, is het wel naar kunst kijken. Stilstaan bij het verhaal. Stilstaan om te begrijpen. Begrip maakt verwondering mogelijk.
‘O, dus het is echt een vak?’ vragen mensen soms verder. Ja, dat is het. We zijn ervoor opgeleid en volgen de nieuwste trainingen. Vaak meerdere per jaar. (Sommige volgen we uit eigen interesse, lees gratis of tegen half tarief). We leren over moderne architectuur, over Prins Maurits & van Oldenbarnevelt, over Hyperrealisme in de kunst, de plateel-geschiedenis van Gouda, over de wetenschap die alle aspecten van weekdieren bestudeert, de verhalen uit de Klassieke Oudheid, over de taken van de belastingdienst, over rechtspraak en straffen in de Middeleeuwen, over het slavernijverleden van de West-Indische Compagnie, over Theo van Doesburg en De Stijl, over de maritieme geschiedenis van Vlaardingen, over de schilder Philips Wouwerman, over Rubens, over Breughel, over Rembrandt en Vermeer, over Joodse religie, over de Industriële Revolutie, de Atlantikwall, over de stijging van de zeespiegel, over het klimaat-vraagstuk, over de geschiedenis van Indonesië, het ontstaan van Prinsjesdag, de Tachtigjarige Oorlog, over de werking van het slingeruurwerk, over Fernando Alvarez de Toledo, over restauratietechnieken in 16e eeuwse triptieken, en ga nog maar even door. We leren de stof, zodat we dit kunnen overbrengen op andere mensen. Als je leert kijken naar geschiedenis en kunst, vind je meer verankering in het soms chaotische heden, dat is althans ons gezamenlijke en soms onuitgesproken doel. We leren ons de nieuwste gesprekstechnieken aan en we worden ons nog meer bewust hoe we het museum een fijne plek voor iedereen kunnen laten zijn.
Ah, zeggen de mensen dan, aha.


Linkedin vergeet iets in zijn felicitaties want eigenlijk ben ik al 15 jaar museum educator en geen 7. De eerste 8 jaar was ik namelijk in dienst bij verschillende musea. Ik had 0-uren contracten, oproepcontracten, contracten voor 8, 16 of 20 uur. Musea hebben namelijk geen schooldagen van 8u tot 15u, maar geven een of twee rondleidingen per dag. Om toch aan een mooie werkweek te komen, was ik dus in dienst van meerdere musea. Musea met elk hun eigen collecties, thema’s, gebouwen en grote en kleine verhalen. Het was een flinke puzzel, zowel fysiek, inhoudelijk als belastingtechnisch. Totdat een van mijn directeuren zei; Luister, kun jij niet beter gaan freelancen? Je werk is zo variabel en je werkt voor zoveel musea, misschien is ZZP een goede optie. Ik ging naar de Kamer van Koophandel, liep voorlichtingsbijeenkomsten af, regelde een boekhouder, maakte een administratie aan, haalde mijn VAR (Verklaring Arbeidsrelatie), haalde gebak en voilà, ik had mijn eigen bedrijf. Of zoals een van mijn andere opdrachtgevers mij steevast noemt; jij bent een vrije jongen.
Die VAR-verklaring was duidelijk; je hebt meerdere opdrachtgevers, voldoet aan het minimaal aantal uren die je besteed aan je bedrijf, je doet investeringen, je hoeft geen sluitende verantwoording af te leggen aan een meerdere (het vertrouwen zorgt ervoor dat je er iets moois van maakt) en je kunt je vrijelijk laten vervangen. Als je daaraan voldeed was je voor de wet een goede zelfstandige. En dat deed ik.
Deze constructie is inmiddels al bijna vier jaar verdwenen. Op zich niet gek, de VAR is een document gebaseerd op arbeidsrecht uit begin 20e eeuw en er werd misbruik van gemaakt. Voor sommige organisaties werd het een vrijstelling om onder bepaalde belastingplichten uit te komen. Werknemers werden schijnzelfstandigen en waren onbeschermd voor de wet, which is not good. Dat moest anders dacht het Kabinet. De omvorming die kwam noemt zich DBA – Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie.
En DBA hangt al inmiddels al drie jaar als een zwaard van Damocles boven museumeducatie-land. Want chaos dat is het. Het ontbreken van een duidelijke lijn is al jaren aanleiding tot verwarring.


Een aantal musea neemt het zekere voor het onzekere en heeft al aangegeven dat ze niet meer met ZZP’ers in zee gaan. Gewoon niet. Het risico is te groot, zo denken zij. Het ‘risico’ waar we het over hebben, is dat de Belastingdienst van ons werk kan vinden dat deze ook in dienstverband plaats zou kunnen vinden. Waarom hebben de Zelfstandigen dit risico jaren genomen? Omdat er volgens ons geen risico is. Wij geloven in ons ondernemerschap. De manier waarop wij ons werk uitvoeren kan praktisch niet worden uitgevoerd in een dienstverband.
Ons uurtarief is afgestemd op onze werkzaamheden, waarvoor we ons inlezen, opladen en voorbereiden voor soms feitelijk 1 uur werk per museum. We vallen hiermee in het midden tarief voor freelancers. Dit betekent dat we werken met een Overeenkomst voor Opdracht, hierin kunnen wij zelf, in overeenstemming met de opdrachtgever de duur van de opdracht bepalen. Hierin staat ook dat we ons vrijelijk kunnen laten vervangen. De trainingen die we (gratis of tegen half tarief) volgen worden ons niet verplicht, maar deze volgen wij zelf om educated te blijven.
Wat er nu gebeurt tijdens de Deregulering is, dat het zogenaamde risico verschoven is van Zelfstandige naar Organisatie. En waar de Zelfstandigen dat zogenaamde risico jaren gedragen hebben, zeggen Organisaties nu toch, dat gaan wij dus mooi niet doen. De payroll-organisaties en uitzendbureaus varen daar wel bij, want geen enkele organisatie kan je voor 1 of 2 uur per dag een fijn contract aanbieden. Een ‘oplossing’ die al in omloop is, is dat de rondleider andere klussen op kantoor erbij moet doen om aan het juiste aantal voorschrift uren te komen.


Mindful zou zijn om ons werk en de manier waarop we dat uitvoeren te begrijpen en te vertrouwen. Het is niet te vangen in een vastomlijnde functieomschrijving. We werken keihard en vanuit passie om al het moois wat ons omringt aan iedereen te laten zien.
Laat ons dat alsjeblieft blijven doen.

Copyright 2013 © All Rights Reserved Foto's: Stadsmuseum Leidschendam-Voorburg (H. de Lorm),  Haags Historisch Museum, het Mauritshuis (Ivo Hoekstra) en het Verbond van Verzekeraars